گردشگری در لنگرود از حرف تا عمل
گردشگری در لنگرود از حرف تا عمل
صنعت توریسم از دو جهت عمده حائز اهمیت بسیار است: نخست، موجبات آشنایی ملل با دیگر فرهنگها، نژادها، اقوام، سرزمین‌ها، گویش‌ها و...را فراهم می‌کند و دوم، ازنظر اقتصادی به عنوان یک منبع تأمین درآمد و ارز محسوب می‌شود.

صنعت گردشگری به‌عنوان متنوع‌ترین و بزرگ‌ترین صنایع در جهان، مهم‌ترین منبع درآمد و ایجاد فرصت‌های شغلی برای بسیاری از کشورهای دنیا است این صنعت که به‌عنوان موتور توسعه از آن نام‌برده می‌شود، به علت اهمیتی که ازنظر اقتصادی، اجتماعی دارد روزبه‌روز بیشتر موردتوجه قرارگرفته و دولت‌ها به آن اهمیت می‌دهند و امروزه یکی از پایه‌های اصلی و استوار اقتصاد جهان و ازجمله صنایع مهم با رشد سریع در توسعه اقتصادی جهان است که با ایجاد بالاترین میزان ارزش‌افزوده به صورت مستقیم و غیرمستقیم می‌تواند سایر فعالیتهای اقتصادی و فرهنگی را تحت تأثیر قرار دهد. در تقسیم‌بندی جهانی پس از نفت و خودروسازی، صنعت گردشگری در رده سوم قرار می‌گیرد.

صنعت توریسم از دو جهت عمده حائز اهمیت بسیار است: نخست، موجبات آشنایی ملل با دیگر فرهنگها، نژادها، اقوام، سرزمین‌ها، گویش‌ها و…را فراهم می‌کند و دوم، ازنظر اقتصادی به‌عنوان یک منبع تأمین درآمد و ارز محسوب می‌شود. کشورهای مختلف جهان در سایه برخورداری از امکانات گوناگون و جاذبه‌های متنوع، در پی جذب و جلب جهانگردان بسوی خویش هستند. گردشگری در حال حاضر در حال تبدیل‌شدن به یکی از ارکان اصلی اقتصاد تجاری جهان است و بسیاری از برنامه ریزان و سیاست‌گذاران توسعه، از صنعت گردشگری به‌عنوان رکن اصلی توسعه پایدار یاد می‌کنند.

صنعت گردشگری با ویژگی‌های خاص خود، صنعتی پویا با آینده‌ای روشن تلقی می‌شود. سرمایه‌گذاری در این صنعت در تمام کشورهای دارای جاذبه‌های جهانگردی روبه افزایش است. امروزه جذب گردشگران خارجی به رقابتی فزاینده در بین نهادهای درگیر در صنعت گردشگری تبدیل‌شده است؛ زیرا این صنعت نه‌ تنها در پیشبرد اقتصاد ملی و درآمدهای ارزی نقش دارد بلکه صنعتی است پاکیزه و عاری از آلودگی و در عین حال ایجادکننده مشاغل جدید.

صنعت گردشگری در ایران نیز از ظرفیت‌های بسیار بالایی برای رشد و توسعه برخوردار است. جدای موقعیت ویژه استراتژیکی کشور ایران درروی کره زمین، نعمت‌های خدادادی در کنار آثار تاریخی که سخن از هزاران سال تمدن دیرین ایران باستان دارند، وجهه ارزشمندتری را به ایران بخشیده است بر اساس گزارش سازمان جهانی گردشگری، ایران رتبه دهم جاذبه‌های باستانی و تاریخی و رتبه پنجم جاذبه‌های طبیعی را در جهان دارا است و یکی از امن‌ترین کشورهای منطقه و جهان از لحاظ امنیت برای گردشگران خارجی است. در سال ۲۰۰۶، در حدود ۷۵۰ هزار گردشگر خارجی از ایران بازدید کرده‌اند و این در حالی است که در این سال ۸۴۲ میلیون جهانگرد در دنیا سفرکرده‌اند.

اما متاسفانه، به نظر کارشناسان، این صنعت از توسعه‌ای که شایسته آن است برخوردار نبوده است. از دلایل آن می‌توان به آماده نبودن بسترهای اقتصادی مناسب در ایران برای جذب سرمایه‌گذاری در ساخت هتل و سایر صنایع جانبی این حوزه اشاره کرد.

همچنین ایران، علی‌رغم اینکه دارای تنوع جاذبه‌های روستایی است و ۳۶۵ روستا با هدف گردشگری مشخص‌شده دارد، (خبرگزاری ایلنا، تاریخ ۳/۲/۸۵) اما تاکنون به دلایل متعددی نتوانسته به‌جایگاه شایسته در صنعت توریسم دست یابد، لذا توسعه گردشگری در ایران یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر بوده و بایستی با رعایت کلیه امکانات و منابع موجود، بررسی و راهکارهای عملی ارائه گردد.

اگر همین مبنا را در خصوص گیلان و شهرستان لنگرود در نظر بگیریم متوجه موقعیت خوب شهرستان لنگرود در نقشه جغرافیایی ازنظر کوه، دریا وجنگل های انبوه در کنار آثار فراوان تاریخی که خود نشان از تاریخ کهن و دیرین ۹۰۰ ساله لنگرود (۵۱۲ ه ق) می‌دهد خواهیم شد.

تالاب بین‌المللی کیاکلایه، پارک فجر، ساحل چمخاله، منطقه لیلا کوه، پارک جنگلی بلوردکان، پارک جنگلی خرما، منطقه ییلاقی هلودشت، پارک جنگلی مریدان، غار لیارود، پل خشتی لنگرود، خانه‌های منجم‌باشی و دریا بیگی جمله مواردی است که زمینه‌های اولیه برای اجرای صنعت گردشگری مذهبی و گردشگری تاریخی و طبعت گردی را با توجه به بافت و فرهنگ گیلان و ایران مهیا می‌سازد.

به عقیده کارشناسان شهرستان لنگرود ظرفیت و زمینه‌های اولیه جهت اجرای طرح‌های صنعت گردشگری در زمینه‌های جاذبه‌های ابنیه و تاریخی، جاذبه‌های فرهنگی و تاریخی، اماکن مقدس و جاذبه‌های طبعت گردی گردشگری را دارد ولی آن چیزی که در شهرستان لنگرود مشاهده می‌شود عدم توجه به موارد ذکرشده و اندیشه‌های برآمده از متن جامعه (حکمت دیرین در عصر نوین) برای استفاده از این پتانسیل موجود در صنعت رو به گسترش گردشگری است.

بیش از ۵ نقطه از کوه های شهرستان به دلیل برداشت‌های خاک جهت انجام پروژه‌های عمرانی مورد تخریب قرارگرفته اند و چشم‌انداز طبیعی منطقه از هارمونی خارج گردیده. این در حالی است که پروژه‌های عمرانی نیز در بستر زمین‌های کشاورزی عبور داده‌شده که علیرغم مهیا بودن بستر مناسب کشاورزی؛ تنها برای سود مالی و منفعت طلبی دست به نابودی این زمین‌های خدادادی کشاورزی پرداختند و فنا کردن نوغان (کرم ابریشم)، مغفول ماندن چای و برنج عملاً ضربه‌های نهایی و مرگبار برای صنعت کشاورزی این خطه حاصلخیز بودند که هر یک از آن‌ها زمینه‌های گردشگری کشاورزی مخصوص به خود را به همراه داشته است.

براستی اگر به همان مقدار که از مناره های بلند و سنتی یزد حمایت شد برای آثارهای تاریخی شهرستان لنگرود فعالیت صورت می‌گرفت امروز شاهد تخریب آثارهای چند صد ساله نبودیم و تاریخ لنگرود به یغما و تاراج نمی رفت. براستی اگر همت بلندمردان این سرزمین تنها برای منفعت طلبی و سودجویی نبود امروز لنگرود از قطب‌های مهم گردشگری منطقه به شمار می‌آمد و مسلما در کنار سوددهی برای آن دسته خاص، برای تمام جوانان و برومندان این منطقه به مثابه رودی پر آب به برکت می نشست.

یکی از بارزترین نمونه مشکلات موجود برای لنگرود عزیز، نامه‌نگاری‌های اداری است که برای یک پل خشتی، میان شهرداری و شورا با میراث فرهنگی و اماکن متبرکه ادارات، شهرداری با اداره اوقاف صورت گرفته و نتیجه این بوروکراسی خسته‌کننده دست اندازهایی است برای مرمت یک اثر تاریخی و ملی که حتی به مالک میراث تاریخی نیز اجازه ترمیم و مومت داده نمی‌شود.

پل خشتی ” معروفترین جای دیدنی و بنای تاریخی لنگرود است که از جنس خشت و آجر ساخته‌شده است. ساخت این پل را می‌توان به زمان حکام کیایی گیلان نسبت داد هر چند پاره ای از بومیان ساخت این پل را مربوط به عهد تیموری و دوره ایلخانیان نسبت می‌دهند اما در کتاب دارالمرز ولایت گیلان به قلم رابینو ساخت این پل را در دوران صفویه ذکر نموده است که به خـاطر جنس مواد بکاررفته و شکل خاص پل همیشه در نظر گردشگران و حتی بومی های منطقه، مورد توجه و اهمیت قرار داشته و دارد و متاسفانه امروز به علت عدم وجود متولی شاهد مرگ تدریجی این بنای ارزشمند هستیم و صد البته و به‌جای پیشرفت در صنعت گردشگری،‌ شاهد پسرفت و تخریب آثار و ابنیه!

آنچه که در خصوص این بنا صورت گرفته است مسلما مرمت های غیر کارشناسی است که در دوره‌های متوالی احیای و مرمت‌های اضطراری و به دلیل عدم وجود کارشناس و استادکار متخصص و دیدگاه مرمتی منجر به بازسازی غیر فنی بناشده که بعد از طی یک مدت کوتاه شاهد ضایعات جدی‌تری در بنا می شویم که این ضایعات به دلیل افزایش صعودی رطوبت منجر به تخریب بدنه‌ها – جداره‌ها- تزیینات و سطوح باارزش بنا و شالوده اصلی بنا می‌شود. اگر بنا نیست که این اثر را ویترین شهر لنگرود کنند و پل دیگری برای عبور و مرور احداث کنند، حداقل می‌توانند شاخه‌ای از مرمت یعنی سازگاری (Adaption) راجع به آن‌ها اجرا کنند؛ یعنی: تعدیل و تبدیل یک مکان به نحوی که برای کاربری به شکل مورد نظر مناسب و هم ساز باشد. براستی که تبدیل یک منطقه به مکان توریستی ربطی به تحریم و جنگ رسانه ای ندارد، ارتباط بسیار مستقیمی بااحساس مسئولیت و مدیریت عزیزان مسئول دارد.

همچنین یکی دیگر از طرح‌های به‌اصطلاح گردشگری که در شهرستان لنگرود در حال انجام است پروژه سورتمه و تله کابین است که با دست گذاشتن بر زمین چند صد هکتاری تالاب کیاکلایه که در اختیار شرکت خصوصی گذاشته‌شده است زمینه‌های انجام اختلاس مالی برای گروه خاص! و همچنین ایجاد هزینه‌ای پر طمطراق برای مردم شهرستان لنگرود، برای کشور نیز هزینه‌های بالاسری را در پی داشت که بعد از گذشت بیش از ۵ سال به حال خود رهاشده است و جالب‌تر اینکه تمام این اقدامات با نظارت قوه قضائیه انجام می‌گیرد!

لختی بدین بیندیشید که اگر فقط چند درصد توان و سرمایه و بودجه‌ای که بدون برنامه‌ریزی اصولی برای آثارهای تاریخی و مذهبی و اماکن متبرکه و موارد موجود می‌شد برای شهرستان لنگرود به‌درستی و در جای خود و با نظر و برنامه علمی و کارشناسی صورت می‌گرفت به یقین امروز جوانان شهرستان لنگرود به شهر خود طور دیگری نظاره می‌کردند و آمال و آرزوهای خود را در هجرت از این دیار نمی‌یافتند!

بیش از ۵ نقطه از کوه های شهرستان به دلیل برداشت‌های خاک جهت انجام پروژه‌های عمرانی مورد تخریب قرارگرفته اند و چشم‌انداز طبیعی منطقه از هارمونی خارج گردیده. این در حالی است که پروژه‌های عمرانی نیز در بستر زمین‌های کشاورزی عبور داده‌شده که علیرغم مهیا بودن بستر مناسب کشاورزی؛ تنها برای سود مالی و منفعت طلبی دست به نابودی این زمین‌های خدادادی کشاورزی پرداختند و فنا کردن نوغان (کرم ابریشم)، مغفول ماندن چای و برنج عملاً ضربه‌های نهایی و مرگبار برای صنعت کشاورزی این خطه حاصلخیز بودند که هر یک از آن‌ها زمینه‌های گردشگری کشاورزی مخصوص به خود را به همراه داشته است.

براستی اگر به همان مقدار که از مناره های بلند و سنتی یزد حمایت شد برای آثارهای تاریخی شهرستان لنگرود فعالیت صورت می‌گرفت امروز شاهد تخریب آثارهای چند صد ساله نبودیم و تاریخ لنگرود به یغما و تاراج نمی رفت. براستی اگر همت بلندمردان این سرزمین تنها برای منفعت طلبی و سودجویی نبود امروز لنگرود از قطب‌های مهم گردشگری منطقه به شمار می‌آمد و مسلما در کنار سوددهی برای آن دسته خاص، برای تمام جوانان و برومندان این منطقه به مثابه رودی پر آب به برکت می نشست.

یکی از بارزترین نمونه مشکلات موجود برای لنگرود عزیز، نامه‌نگاری‌های اداری است که برای یک پل خشتی، میان شهرداری و شورا با میراث فرهنگی و اماکن متبرکه ادارات، شهرداری با اداره اوقاف صورت گرفته و نتیجه این بوروکراسی خسته‌کننده دست اندازهایی است برای مرمت یک اثر تاریخی و ملی که حتی به مالک میراث تاریخی نیز اجازه ترمیم و مومت داده نمی‌شود.

پل خشتی ” معروفترین جای دیدنی و بنای تاریخی لنگرود است که از جنس خشت و آجر ساخته‌شده است. ساخت این پل را می‌توان به زمان حکام کیایی گیلان نسبت داد هر چند پاره ای از بومیان ساخت این پل را مربوط به عهد تیموری و دوره ایلخانیان نسبت می‌دهند اما در کتاب دارالمرز ولایت گیلان به قلم رابینو ساخت این پل را در دوران صفویه ذکر نموده است که به خـاطر جنس مواد بکاررفته و شکل خاص پل همیشه در نظر گردشگران و حتی بومی های منطقه، مورد توجه و اهمیت قرار داشته و دارد و متاسفانه امروز به علت عدم وجود متولی شاهد مرگ تدریجی این بنای ارزشمند هستیم و صد البته و به‌جای پیشرفت در صنعت گردشگری،‌ شاهد پسرفت و تخریب آثار و ابنیه!

آنچه که در خصوص این بنا صورت گرفته است مسلما مرمت های غیر کارشناسی است که در دوره‌های متوالی احیای و مرمت‌های اضطراری و به دلیل عدم وجود کارشناس و استادکار متخصص و دیدگاه مرمتی منجر به بازسازی غیر فنی بناشده که بعد از طی یک مدت کوتاه شاهد ضایعات جدی‌تری در بنا می شویم که این ضایعات به دلیل افزایش صعودی رطوبت منجر به تخریب بدنه‌ها – جداره‌ها- تزیینات و سطوح باارزش بنا و شالوده اصلی بنا می‌شود. اگر بنا نیست که این اثر را ویترین شهر لنگرود کنند و پل دیگری برای عبور و مرور احداث کنند، حداقل می‌توانند شاخه‌ای از مرمت یعنی سازگاری (Adaption) راجع به آن‌ها اجرا کنند؛ یعنی: تعدیل و تبدیل یک مکان به نحوی که برای کاربری به شکل مورد نظر مناسب و هم ساز باشد. براستی که تبدیل یک منطقه به مکان توریستی ربطی به تحریم و جنگ رسانه ای ندارد، ارتباط بسیار مستقیمی بااحساس مسئولیت و مدیریت عزیزان مسئول دارد.

همچنین یکی دیگر از طرح‌های به‌اصطلاح گردشگری که در شهرستان لنگرود در حال انجام است پروژه سورتمه و تله کابین است که با دست گذاشتن بر زمین چند صد هکتاری تالاب کیاکلایه که در اختیار شرکت خصوصی گذاشته‌شده است زمینه‌های انجام اختلاس مالی برای گروه خاص! و همچنین ایجاد هزینه‌ای پر طمطراق برای مردم شهرستان لنگرود، برای کشور نیز هزینه‌های بالاسری را در پی داشت که بعد از گذشت بیش از ۵ سال به حال خود رهاشده است و جالب‌تر اینکه تمام این اقدامات با نظارت قوه قضائیه انجام می‌گیرد!

وقتی بدین بیندیشید که اگر فقط چند درصد توان و سرمایه و بودجه‌ای که بدون برنامه‌ریزی اصولی برای آثارهای تاریخی و مذهبی و اماکن متبرکه و موارد موجود می‌شد برای شهرستان لنگرود به‌درستی و در جای خود و با نظر و برنامه علمی و کارشناسی صورت می‌گرفت به یقین امروز جوانان شهرستان لنگرود به شهر خود طور دیگری نظاره می‌کردند و آمال و آرزوهای خود را در هجرت از این دیار نمی‌یافتند!

نویسنده: حسن غلام‌پور