از خود گذشتن و به دیگران نگریستن

ما در کشورهایی مانند : فرانسه ، انگلستان ، سوئد ، مصر باستان ، عراق ،آمریکا ، یمن ، کویت ، بلژیک ، آلمان ، تانزانیا موقوفاتی داریم که برای نمونه به یکی دو مورد اشاره می کنم . وقف در کشور آمریکا : در کشور آمریکا بیش از ۳۲۰۰ مؤسسه خیره عام المنفعه با سرمایه های

کد خبر : 5080
تاریخ انتشار : یکشنبه 28 اردیبهشت 1393 - 7:10

ما در کشورهایی مانند : فرانسه ، انگلستان ، سوئد ، مصر باستان ، عراق ،آمریکا ، یمن ، کویت ، بلژیک ، آلمان ، تانزانیا موقوفاتی داریم که برای نمونه به یکی دو مورد اشاره می کنم .

وقف در کشور آمریکا : در کشور آمریکا بیش از ۳۲۰۰ مؤسسه خیره عام المنفعه با سرمایه های کلان نشان از این موضوع دارد.

از خود گذشتن و به دیگران نگریستن

انسانها همیشه سعی در آن دارند که بتوانند نوعی زندگی کنند که پس از مرگخودشان نیز فوراً به دست فراموشی سپرده نشوند و سالها از آنها به نیکی یاد شود و این یاد کردن به نیکی باعث آرامش روح آنها خواهد شد و دلیل این یاد کردن هم این است که در مدت حیات خود در دنیا ظرفیت و لیاقت این یاد کردن را در خودشان به وجود آورده اند و یکی از این موارد که باعث جاودانه شدن یاد انسانها در دنیای مادی می باشد عمل وقف است یعنی از خود گذشتن و به دیگران نگریستن که اگر با توجه به نیازهای جامعه اقدام شود جامعه به سوی نجات و رهایی از فقر به پیش خواهد رفت .

بنابراین شاید بزرگواران دوست داشته باشند و بدانند که اصلاً تعریف وقف در لغت و اصطلاح چیست ؟ یا چند نوع وقف وجود دارد ؟ اولین واقف کیست ؟ وقف از دیدگاه اهل بیت (ع) چیست ؟ و آیا در کشورهای غربی و شرقی نیز مقوله ای به نام وقف وجود دارد یا نه ؟
وقف در لغت به معنای ایستادن و درنگ کردن است و در اصطلاح فقهی «وقف» یعنی نگهداشتن و حبس کردن عین ملک است و مصرف کردن منافع آن در راه خدا ، لذا پیامبر اکرم (ص) فرمودنند : هرگاه شخص از دنیا برود با از دنیا رفتن او همه چیزش محو می شود الا سه کار :

۱) فرزند صالحی که داشته باشد و کارهای نیک انجام دهد ثوابش به روح شخص می رسد
۲) کتابی نوشته باشد هر کس آن را مطالعه کند و از آن نفع برد .
۳) صدقه جاریه که مصداق بارز آن وقف می باشد .

که نجات بخش جامعه است بنابراین اگر شخص در فکر زنده ماندن یاد و خاطره خودبعد از حیاتش نباشد مانند این است که زمانی باران شروع به باریدن می کند همه بارانرا می بینند ولی کسی باران را خوب حس می کند که در زیر قطرات آن بماند و خیس شوداین شخص باران را حس کرده است نه فقط دیده بنابراین برای حس کردن اینکه جامعه نیازمند وقف و موقوفات است اول باید طعم شیرین دین داری را حس کنیم و آنگاه براینجات هم نوع قدم برداریم . تا این بیت شعر که شاکله ای سخن رسول ختمی مرتب (ص) است در ما صادق باشد . خدا را بر آن بنده بخشایش است که خلق از وجودش در آسایش است .

اما اینکه چند نوع وقف داریم .

۱) وقف عام : یعنی مالی که به مقاصد عمومی وقف شده باشد . مانند وقف مسجد ، پل ، قنوات ، مدرسه ها و … یا بر عنوان های عامی که مصداق آن غیر محصور باشد مانند : وقف بر فقرا ، ایتام ، دانشمند و …

۲) وقف خاص : یعنی مال برای اشخاص معین وقف شده باشد مانند : وقف بر فرزندان یا کارگران کارخانه خاص ، یا مزرعه معین ، یا فرد خاص به طوری که انتفاع از آن خصوص باشد .

۳) وقف انتفاع : وقف است که مقصود از آن درآمد مادی نباشد مانند : ساخت مسجد و زمین اموات .

۴) وقف منفعت : وقفی که مقصود از آن درآمد مادی است برای هزینه در جای دیگر مانند : وقف مغازه برای اداره مسجد ، مدرسه و بیمارستان . حال که بحث به اینجا رسید خوب است بدانیم فقهای بزرگوار برای وقف ارکان چهارگانه ای را بیان می فرمایند که عبارتست از : ۱) صیغه وقف ۲) موقوفه : یعنی مال به وقف سپرده شده است ۳) واقف : وقف کننده ۴) موقوف علیه : کسی که مالی را وقف می کند و این شخص باید دارای این شرایط باشد .

۱) باید اهلبیت و تملک داشته باشد یعنی باید از کسانی باشد که بتواند مالک
شوند .

۲) باید معلوم باشد چه کسی است که وقف نموده

۳) این که وقف کرده به حرام نباشد .

لذا حال بیاییم ببینیم اولین واقف چه کسی بوده است ؟ بنابراین وقف در اسلام از صدر اسلام در دو عرصه متن و عمل شکل گرفت .

مشروعیت این عمل متکی بر سخن خداوند متعال است که می فرماید : (( لن تنالو البر حتی تنفقوا مما یحبون )) هرگز به نیکی نخواهید رسید مگر آنکه دوست می دارید انفاق کنید در سطح عملی و اجرایی هم رسول خاتم (ص) نخستین کسی بود که هفت حائط (کنایه از باغ) را وقف کرد . این هفت باغ از شخصی یهودی به نام مخیرق به پیامبر (ص) رسید ؛ چرا که وی وصیت کرده بود اگر کشته شد و آن باغهای هفت گانه به پیامبر (ص) رسید ؛ ایشان هم آنها را صدقه داد یعنی وقف کرد بعد از رسول خاتم (ص) نیز صحابه به توانگر حضرت وقفی را انجام داده بودنند و نهاد وقف در طول تاریخ اسلام ادامه یافت تاکنون که مردم شریف و غیور و ولایتمدار و دیندار ایران اسلامی با توجه به نیاز جامعه دست به این اقدام نیک می زنند و در آن انگیزه های اصلی از وقف کردن همان تقرب به خداوند متعال و کسب ثواب است و مشخص است که خداوند تنها عملی را قبول می کند که خالصانه بوده ، به خاطر منفعتی مادی یا کسب اعتبار یا به دست آوردن مقام یا شهرت در میان مردم و یا زیاد کردن پیروان و مریدان نبوده باشد .

حال سؤال دیگری در اینجا مطرح می شود و آن این است اهداف وقف چیست ؟ ۱) تعلیم و تربیت مانند : ساخت مدارس اعم از مدارس حوزه های علمیه و یا احداث مدارس و تهیه امکانات تحصیلی برای طالبان علم و فضیلت ۳) حفر چاه و فراهم نمودن تجهیزات درمانی جهت معالجه بیماران به خصوص بیماران مستمند . اما باید دید وقف از دیدگاه اهل بیت (ع) چگونه بوده است ؟ و دارای چه جایگاهی می باشد ؟ چون افرادی در دنیا موفق هستند و می توانند به وسیله دنیا راحتی آخرتشان را تنظیم کنند که از اهل بیت (ع) پیروی داشته باشند . لذا معصومین (ع) را بر این کار خیر ترغیب و تشویق می کردنند . و از طرف خداوند نوید پاداش برای هر کار نیکی مخصوصاً به عنوان باقیات الصالحات به آنان می دادند و از بین احادیث فراوانی که در این باره رسیده است به عنوان نمونه امام صادق (ع) می فرماید : هر کس از این جهان درگذرد پس از مرگ ، چیزی به او نمی رسد جز این که پیش تر سه چیزی که از خود باقی گذاشته باشد .

۱) کارهای نیکی که اثرش پس از او باقی باشد .

۲) سنت حسنه ای که در میان مردم رواج داده باشد و بعد از او مردم به آن روش
عمل کنند .

۳) فرزند صالحی که برای او دعا کند .

لذا در میان ائمه ی (ع) امام علی (ع) بیشترین وقف را داشته است آن حضرت در مدت۲۵ سال امامت کارهای کشاورزی و باغداری مشغول بودند . و مرتب انفاق می کردند حتی در اواخر عمرشان همه باغها و مزارع را وقف نمودند این باغها برای حجاج خانه خدا و برای فقرا شد و یا درخصوص حضرت زهرا (س) بسیاری از باغ های خود را در مدینه وقف کرده و دیگر اهل بیت (ع) که این راه را ادامه دانند و در هر زمانی شدت و ضعف به خود می گرفت مثلاً اوج وقف در قرنهای چهارم تا هفتم بوده است که در زمان حکومت صفویان به اوج می رسد در زمان نادر شاه افشار اعتنای به وقف نمی کنند و همه موقوفات صرف هزینه های نظامی می شود در زمان قاجار هم به دلیل هرج و مرج وضعیت نامناسبی داشته که بعد از دوران قاجاریه در زمان مشروطیت موقوفات به وسیله مراجع گرانقدر و روحانیت دوباره منسجم و شکل گرفت و در دوران پهلوی دوباره موقوفات به یغما رفته و مع الاسف مقدار زیادی از موقوفات در دوره پهلوی فروخته شد و باز با پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی به رهبری امام راحل (ره) با دیگری سنتهای دین از جمله امر وقف دوباره جایگاه خود را یافته و در این عصر طلائی رسماً سازمان اوقاف تشکیل گردید و همواره روز به روز بر تعداد خیرین و واقفان افزوده می شود و این مهم میسر نگشت جز اینکه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تصویب قوانین شرعی در مورد موقوفات و اعاده حقوق از بین رفته امر ضروری بود که یکی از آنها مصوبه ۴ ، ۲ سال ۱۳۵۸ شورای انقلاب اسلامی تحت عنوان رد لایحه قانونی تجدید اجاره املاک موقوفه بود در این راستا فتوای رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام راحل (ره) در جواب به پرسش سازمان ((زمین های موقوفه باید به حال وقفیت باقی و عمل به وقف شود)) همچنین مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۶۲ هـ ش قوانین به تصویب رساند که تاریخ تصویب این قانون تمامی موقوفاتی که بدون مجوز شرعی به فروش رسیده اند یا به صورتی به ملکیت درآمده باشد به وقفیت خود برمی گردد و اسناد مالکیت صادر شده باطل و از درجه اعتبار ساقط است به تصویب و اجرای این قوانین در سالهای اخیر هزاران هکتار اراضی موقوفه که در شهرها و روستاها از وقفیت خارج شده بود به وقفیت خود برگشتند و نیات خیر واقفین همانطور که در وقفنامه مقرر بود به اجرا درآمد . حال سوال این است آیا در کشورهای غربی و شرقی نیز موقوفاتی داریم ؟ در کدام کشورها ؟

ما در کشورهایی مانند : فرانسه ، انگلستان ، سوئد ، مصر باستان ، عراق ،آمریکا ، یمن ، کویت ، بلژیک ، آلمان ، تانزانیا موقوفاتی داریم که برای نمونه به یکی دو مورد اشاره می کنم .

وقف در کشور آمریکا : در کشور آمریکا بیش از ۳۲۰۰ مؤسسه خیره عام المنفعه با سرمایه های کلان نشان از این موضوع دارد .

حتی بعضی از مؤسسات شهرت جهانی دارد مانند مؤسسه خیریه راکفلر و بزرگترین مؤسسات موقوفه عبارت از فورد تأسیس ۱۹۳۶ م . جانسون ۱۹۷۰ ، راکفلر ۱۹۰۰ . کارنگی ۱۹۰۶ . در کشور آمریکا بیش از ۲۰ هزار بنیاد موقوفه وجود دارد که با اهداف نیکوکارانه و یکی از موفق ترین بنیادهای خیریه معاصر در آمریکا بنیاد مک آرتور است .

درآمریکا بنیاد های خیریه و عام المنفعه به جای کمک کردن مستقیم به فقرا و مستمنداندر طرح های مربوطه به ریشه کن کردن فقر و محرومیت سرمایه گذاری می کنند . وقف در کشور بلژیک : در این کشور هم مانند سایر کشورها بنیادهایخیریه تأسیس شده است که مهمترین فعالیت آنها عبارت از :

۱) محیط زیست و اطلاع رسانی .

۲) خدمات بهداشتی و اجتماعی .

۳) برنامه چشم انداز آتیه .

امیدواریم که با رعایت و الگو گیری از امامان معصوم (ع) درخصوص وقف و ریشه کنی فقر از جامعه اسلامی خودمان از کشورهای دیگر گوی سبقت را برباییم و با پیروی و اطاعت از ولایت و آموزهای قرآنی به نقطه مطلوب برسیم و شاهد آن باشیم که در کشور عزیزمان ایران اسلامی هیچ نیازمندی دیگر وجود نداشته باشد .

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.