دکتر رضا رضازاده لنگرودي را بهتر بشناسیم

زمان تقریبی مطالعه دقیقه
۴
۸
۲۵ آذر ۱۳۹۳

زندگینامه :

به گزارش لنگرنیوز، رضا رضا زاده لنگرودي سال ۱۳۲۹ در لنگرود به دنيا آمد،تحصيلات متوسطه خود رادر زادگاه خويش به پايان برد و براي ادامه تحصيل راهي تهران ‏مي شود.

علاقه او به تاريخ از دوران نوجواني شكل گرفت و بر مبناي اين علاقه نيز، راه تحصيلات عاليه اش را پي گرفته است.

1

دوران تحصیل :

رضا زاده لنگرودي تحصيلات ‏آكادميك خويش را تا مقطع دكتراي تاريخ از دانشگاه پاريس پيش برد و درطي اين دوران نيز از تحقق و پژوهش در آن نيز غافل نمانده است.

رضا ‏زاده لنگرودي از چهره هاي شاخص تاريخ نگاري بخصوص در حوزه دانشنامه نويسي در ايران است.‏

گروه : علوم انساني

رشته : تاريخ

گرايش : تركمانان

تحصيلات رسمي و حرفه اي : پايان دوره متوسطه در زادگاهش و اخذ دكتراي تاريخ از دانشگاه پاريس

تخصص ويژه او پژوهش در دوره ايلخانيان و متخصص تاريخ نگاري ‏تركمانان است.

مشاغل و سمتهاي مورد تصدي :

رضا رضا زاده لنگرودي مديريت گروه تاريخ در بنياد دايرة المعارف اسلامي را برعهده دارد. بنياد دايرة المعارف اسلامي از سال ۱۳۶۲ همزمان با ‏تأسيس مركز دايرة المعارف بزرگ اسلامي تأسيس شد. اين بنياد داراي ۱۲ گروه علمي در زمينه هاي زبان و ادبيات، اسلام معاصر، جغرافيا، ‏فرهنگ و تمدن، فلسفه و عرفان، تاريخ علم، تاريخ، كلام و خرد، فقه و اصول، قرآن و حديث است.

اغلب فعاليت هاي اين بنياد، تأليف دايرة المعارف الفبايي به نام دانشنامه جهان اسلام است كه تاكنون ۱۰جلد از آن به وسيله مؤسسه كتاب ‏مرجع ، منتشر شده است. ‏

آرا و گرايشهاي خاص :

رضا رضا زاده لنگرودي رضا زاده لنگرودي درباره دايرة المعارف نويسي در ايران نظريات ارزنده اي دارد:

«دايرة المعارف به شكل امروزي، ويژگي هاي خاص خود را ‏دارد و يكي از مهم ترين آنها ويرايش است بخصوص در «دايرة المعارف بزرگ اسلامي» به دليل آن كه مقاله ها از همان آغاز تأليفي بودند و نه ‏ترجمه، ويرايش اهميت خاصي داشت اما در «دايرة المعارف جهان اسلام» از آنجا كه از همان ابتدا مقاله ها ترجمه بودند بيش تر مقابله ‏ومقايسه مطرح بود تا ويرايش، اگر چه هم اكنون در اين دايرة المعارف ها نيز ويرايش اهميت خاصي يافته و مقالات يكدست شده اند. امروزه ‏دايرة المعارف هايي كه در ايران نوشته مي شوند از نظر مستندات از دايرة المعارف هاي قديم اروپا بهتر هستند زيرا در قديم ويراستاران معتقد ‏بودند كه حق با نويسنده است و وقتي افراد بزرگ و برجسته اي مثل «نيكلسون» يا «بارتول» مقاله اي مي نوشتند، كسي نمي توانست به ‏آنها بگويد كه مأخذتان را بياوريد تا استناد آنها را ببينيم، در حالي كه در دايرة المعارف هاي ما، ويراستاران از نويسندگان مقالات در هر مقام و ‏مرتبه اي كه باشند، مستندات را مي خواهند البته ويرايش، گاه مشكلاتي را براي مقالات نويسندگان به وجود مي آورد و اين به دليل آن است ‏كه اغلب مقاله ها با هر موضوعي كه باشند از سوي ويراستاراني كه اغلب ادبيات خوانده اند همان طور كه مقالات ادبي را با ويژگي خاصي ‏ويرايش مي كنند، ويرايش مي شود. همين امر باعث مي شود كه ما در اغلب دايرة المعارف ها با تشابه واژه، تعابير و مفاهيم روبه رو ‏مي شويم، اين از مشكلاتي است كه در حال حاضر در همه دايرة المعارفها و بويژه در «دايرة المعارف جهان اسلام» وجود دارد و ما نمي دانيم ‏چه زماني مي توانيم اين مشكلات را از بين ببريم.»

رضازاده درباره مسيري كه دانشنامه نويسي در ايران طي كرده است ،مي گويد:

«از آنجايي ‏كه در آن دوران زبان ديپلماسي اروپا فرانسه بود، اصحاب دايرة المعارف به سرپرستي «ديدرو »مي خواستند كه با يك مجموعه اي كه بيانگر ‏انديشه هايشان باشد حاكميت خود را در اروپا (كه در دوران عصر روشنگري بود) به تحقق رسانند. ما دايرة المعارف نويسي را از آنها گرفتيم و در واقع بخشي از اصول آنها را هم وارد كار خود كرديم. يكي از مشخصه هاي حائز اهميت ‏دايرة المعارف استناد است. ما نمي توانيم به دور از استناد مقاله بنويسيم.

به همين دليل هم چون اغلب نويسندگان مقاله هاي ما، ايراني ‏هستند، در حقيقت ً تخصص ما بيش از هر چيزي، نزديك به خود ما و مسائل پيرامون ماست. براي مثال ما كسي را نداريم كه درباره عرفان و ‏تصوف در چين آن چنان دقيق و جامع و علمي بنويسد كه مثلاً در مورد عرفان و تصوف ايران مي نويسد. به اين اعتبار، دايرة المعارف هايي كه در ‏ايران نوشته مي شوند فقط ۵ يا ۶درصد مقاله هاي آن در مورد مالزي، اندونزي، آلباني و... است. بنابراين بيش تر مقاله هاي ما همان طور كه ‏آقاي بجنوردي فرمودند، تاريخي است چون زمينه فرهنگي ما غني است و ما در دايرة المعارف مي خواهيم همين ها را عرضه كنيم.

براي مثال ‏اساس تأليف دايرة المعارف تشيع به دليل اشتباهاتي بود كه در دايرة المعارف تشيع انگليسي وجود داشت. به عنوان نمونه مقاله اي را كه درباره ‏امام رضا(ع) نوشته شده بود براساس يكسري كج فهمي ها بود كه بعدها خود آنها به آن اعتراف كردند. بنابراين همان طور سجادي و استاد ‏فاني اشاره كردند، ما در يك فضاي ذهني تربيت شده ايم و با همان فضاي ذهني هم مي نويسيم به همين دليل مقاله ما درباره ابوالعلاي معري ‏با مقاله اي كه يك عرب درباره او مي نويسد فرق مي كند و بايد هم چنين باشد يا مقاله حافظ كه يك نويسنده عرب مي نويسد، با مقاله اي كه ‏در دانشنامه ادب فارسي يا دانشنامه ايرانيكا درباره حافظ نوشته مي شود بي شك بايد فرق كند؛ چرا كه در اين دايرة المعارف ها با ذهنيت ‏ايراني نوشته مي شود. من مي خواهم بگويم كه دايرة المعارف هاي ما تأثير خوبي در خارج از ايران داشته اند.‏

چگونگي عرضه آثار :

تخصص ويژه رضا رضا زاده لنگرودي پژوهش در دوره ايلخانيان و متخصص تاريخ نگاري تركمانان است و در اين باره با دو گرايش تاريخ روايي و تاريخ تحليلي تأليف كرده ‏است.

در كنار اين گرايش، لنگرودي سال هاست كه بر جنبش هاي اجتماعي در ايران پس از اسلام تمركز كرده و اثر مهمي نيز با همين عنوان ‏نوشته است.

اثري در۲ جلد، كه جلد نخست آن از سوي انتشارات طهوري چاپ و منتشر شده است. كتاب «جنبش هاي اجتماعي در ايران پس ‏از اسلام» است.‏

لنگرودي در مقام رياست بخش تاريخ بنياد دايره المعارف اسلامي و دانشنامه جهان اسلام،علاوه بر نظارت بر سفارش و نگارش مدخل هاي اين ‏حوزه،خود نيز به كار نگارش مقالات ارزنده اي در آن پرداخته و تحقيقات خود را در قالب مدخل هاي دايرة المعارف دنبال كرده است. از آن جمله، ‏نگارش مدخل هاي آتسز،آزاد، بلگرامي،آسين پالاسيوس،آق قويونلو،آل اخشيد،آماري،ابن اثير، ابوالحسن، ابوبكر طهراني، استادسيس و ... ‏ وي در طنز نيز دستي توانا داشت.

طنز او در طعنه بر نابه ساماني ها بود و هجو او در افشاي نابرابري هاي اجتماعي.

رضازاده لنگرودي اكنون ‏مدتي است كه بر روي «جنبش هاي ديني ـ اجتماعي خراسان در قرن دوم» مطالعات وسيعي را آغاز كرده و اثري با همين عنوان هم به نگارش ‏در آورده است.

رضا رضازاده لنگرودي در ميان تاريخ نويسان هم نسل خويش با نگاه دانشنامه نويسي و در نتيجه تكيه بر منابع موثق و پرهيز از ‏ديدگاه هاي شخصي و فراهم آوردن منابعي براي نگرش هاي تطبيقي در تاريخ، از ديگران تفكيك مي شود. بويژه در دوره اي كه تاريخ نگاري ‏جولانگاه تاريخ نگاران غير متعهد شده است.‏

رضا رضازاده لنگرودي، با دانشنامه هاي ديگري از جمله دانشنامه هاي مرتبط با يك منطقه نيز همكاري مي كند و مدخل هايي براي آنان نيز ‏مي نويسد.

از جمله مدخل كاشان براي دانشنامه كاشان

  آثار دکتر رضا رضا زاده لنگرودی :

1 - جنبش هاي اجتماعي در ايران پس از اسلام

ويژگي اثر : تاليف، 2 جلد؛

رضا زاده لنگرودي سال هاست كه بر جنبش هاي اجتماعي در ايران پس از اسلام تمركز كرده و اثر مهمي نيز با همين عنوان نوشته ‏است.اثري در ؟ جلد، كه جلد نخست آن از سوي انتشارات فرهنگ نشر نو چاپ و منتشر شده است. كتاب «جنبش هاي اجتماعي در ايران پس ‏از اسلام» گرچه در قالب مجموعه مقالات لنگرودي انتشار يافته، اما وحدت ذهني او در پيگيري گرايش تاريخي اش، اتحاد و وحدت اثرش را به ‏خوبي حفظ كرده و از كتاب جنبش هاي اجتماعي در ايران پس از اسلام اثري قابل ارجاع ساخته است.اما اين كتاب خيلي زود در محافل فرهنگي ‏و حوزه نقد كتاب به عنوان اثري مهم و اثرگذار شناخته شد و لنگرودي را ترغيب به نگارش جلد بعدي اين مجموعه كرد.

«جلد دوم اين كتاب هم ‏ادامه جنبش هايي است كه در تاريخ ايران شكل گرفته اند، يعني جنبش نومزدكيان و بردگان زنج است، بعد جنبش زنديه است، جنبش برده ‏داران و جنبش نقطويه...»‏

2 - جنبش هاي ديني ـ اجتماعي خراسان در قرن دوم‏ 3 مدخل كاشان براي دانشنامه كاشان

ويژگي اثر :

او اين مقاله را با تشريح وضعيت كاشان در دوره پيش از تاريخ آغاز مي كند. آگاهي هاي ما از روزگاران پيش از تاريخ كاشان، مبتني بر ‏كاوش هاي باستانشناسي تپه سيلك است كه نيز نخستين بار در طول سالهاي 7-1933 به دست رومن گيرشمن فرانسوي انجام گرفت. ‏نگارنده براساس آثار يافت شده در حفاري ها صورت گرفته به بررسي ويژگي هاي تمدن كهن سيلك و پيوندهاي سيلك با خارج و تأثيرهاي ‏خارجي بر آن مي پردازد و با توجه به يافته هاي باستانشناسان در گورستان هاي سيلك، گونه هاي انسان شناختي سيلك را بررسي مي كند. ‏

در فاصله زماني پس از تمدن سيلك تا دوران ساساني، بويژه در صدر اسلام، اطلاعي از مردم سيلك و ديگر آبادي هاي كاشان در منابع موجود در ‏دست نيست. ولي در پژوهش هاي پراكنده نشان داده شده است كه جوامع گوناگوني در دوره هاي مختلف تاريخي در دشت كاشان، و بويژه در ‏نواحي كوهستاني غرب و جنوب، سكونت داشته اند.

بقاياي آتشكده هاي نياسر، نطنز، خرمدشت و... گوياي وجود مراكز زيستي در دوران ‏ساساني در اين منطقه است.

رضازاده لنگرودي در ادامه به وضع كاشان در دوره پس از اسلام مي پردازد و از جمله، فرضيه هاي مختلف درباره ‏نامگذاري كاشان را عنوان مي كند.

4 - ياد پاينده

ويژگي اثر :

شامل مجموعه ? گفتار پژوهشي در قالب يادنامه محمود پاينده و... لنگرودي به زنده نگاه داشتن نام نيكان نيز اعتقاد ويژه دارد و بر مبناي ‏همين اعتقاد است كه مجموعه يادنامه پاينده را تدوين كرده و درباره او مي گويد:«پاينده از شاعران خوش قريحه گيلكي و فارسي بود. شعر كهن ‏و نو را خوب مي شناخت و در قصيده و غزل و رباعي و دوبيتي اشعاري سروده است.اما شيوه نيمايي را بيشتر مي پسنديد.

به اعتقاد او «شعر ‏بايد نكاتي به خواننده بياموزد و شاعر پيش از مردم همراه و همگام آنان باشد تا هنر شعرش در زمينه مردم مؤثر باشد. » اشعار فارسي پاينده ‏كه بيش تر مضمون اجتماعي دارند، در عين زيبايي، عامه پسند و عاري از تعقيدات لفظي است. اشعار گيلكي او شيوا، سليس و آكنده از مضامين دلنشين مردم پسند است. افزون بر زبان تعرض به بي عدالتي هاي زمانه، در زبان وصف نيز ‏توانا بود، اما نه در وصف هلال ماه و تشبيه آن به ابروي دلدار بلكه وصف پريشاني هاي فرزندان تيره بخت روزگار.‏

5 - يادگارنامه فخرايي

ويژگي اثر : ترانه هايي از اشكور بالا

عنوان مقاله : كاظم السادات اشكوري در كتاب يادگارنامه فخرايي است كه زير نظر دكتر رضازاده انتشار يافته است.‏

 

نکته : به دلیل عدم اطلاعات لازم در لنگرود، مطلب ذکر شده در بالا از روزنامه ایران گردآوری شده است، خوانندگان گرامی که از این پژوهشگر کشوری که در متاسفانه در شهرستان لنگرود گمنام محسوب می شوند اگر هرگونه مطلب، آثار، تصویر، فیلم و ... دارند لطفا به به ادرس الکترونیکی langarnews.ir@gmail.ir  ارسال کنند.

 

https://langarnews.ir/p/16349
محمد قُجُقی :
۱۲ بهمن ۱۳۹۶

با سلام.ایشان لیسانس تاریخ خود را در سال 1352 از دانشگاه شیراز( پهلوی سابق) دریافت داشته اند.نمی دانم چرا در جایی به این مقطع تحصیلی ایشان اشاره نمی شود.بنده یک سال قبل از ایشان و به همراه شادروان زنده یاد دکتر افشین پرتو، در همان دانشگاه و همان رشته تحصیل نموده بودیم. استاد دکتر حسن خوبنظر رشتی و استاد عبد الکریم گلشنی(استاد تاریخ و تحصیل کرده آلمان غربی آن زمان) جزو اساتی
د ما بودند.

همشهری :
۲۰ اسفند ۱۳۹۳

با سلام وتشکر از بچه های موفق دهه 50و60 هم اگر چهره برجسته ای داریم معرفی کنید لطفاً

اختر خامنه :
۲۶ آذر ۱۳۹۳

با عرض سلام و تشکر از بیو گرافی های خوبتون

عابد رضائى :
۲۶ آذر ۱۳۹۳

با سلام و خسته نباشيد. اگه امكانش هست بيو گرافى دكتر محمد جعفر جعفرى لنگرودى حقوقدان برجسته رو هم بگذاريد. با تشكر

دیدگاهتان را بنویسید

  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.