همه چیز درباره صلاحیت شورای حل اختلاف

شورای حل اختلاف، طرحی برای کاهش مراجعات مردم به محاکم قضایی است. طبق قانون، این هدف  به وسیله رفع اختلافات محلی و حل‌و‌فصل امور بدون ماهیت قضایی یا اموری که ماهیت قضایی آنها پیچیدگی زیادی ندارند عملی می‌شود.
کد خبر : 132913
تاریخ انتشار : یکشنبه ۷ شهریور ۱۴۰۰ - ۱۶:۴۶

شورای حل اختلاف، طرحی برای کاهش مراجعات مردم به محاکم قضایی است. طبق قانون، این هدف  به وسیله رفع اختلافات محلی و حل‌و‌فصل امور بدون ماهیت قضایی یا اموری که ماهیت قضایی آنها پیچیدگی زیادی ندارند عملی می‌شود. همچنین شوراهای حل اختلاف عمومی و تخصصی به تدریج و طبق مقررات قانونی از سطح استان تا روستا تشکیل شده است یا می‌شود. این شوراها تحت نظارت قوه قضاییه فعالیت دارند و حدود وظایف و اختیارات آنها در قانون آمده است. این یادداشت به حدود صلاحیت شورای حل اختلاف می‌پردازد؛ اما برای بررسی پرونده قضایی یا مشکل حقوقی خویش همیشه می‌توانید از بنیاد وکلا کمک بگیرید که چند هزار وکیل حرفه‌ای و باتجربه عضو آن هستند.

حدود صلاحیت شورای حل اختلاف

موضوع حل اختلاف و داوری، از آغاز قانون‌گذاری مدون در ایران مد نظر بوده است؛ از قانون حکمیت اجباری (۱۳۰۶)، قانون خانه انصاف (۱۳۴۴)، شورای داوری (۱۳۵۶)، قاضی تحکیم در دادگاه‌های عمومی و انقلاب (۱۳۷۳) تا اولین تکلیف قانونی برای تشکیل شورای حل اختلاف در ماده ۱۸۹ قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، مصوب سال ۱۳۷۹.

آخرین قانون و آیین‌نامه اجرایی شورای حل اختلاف

بر اساس ماده ۱۸۹ برنامه سوم توسعه، اولین آیین‌نامه‌ اجرایی شورای حل اختلاف در ۱۵ اردی‌بهشت ۱۳۸۱ توسط دولت تصویب می‌شود. سپس در ۱۶ فروردین ۱۳۸۸ آیین‌نامه جدید توسط قوه قضاییه تصویب می‌گردد. در ادامه، قانون شوراهای حل اختلاف را مجلس برای مدت سه سال آزمایشی در ۱۹ دی ۱۳۹۴ تصویب می‌کند. آیین‌نامه اجرایی این قانون، مستند به ماده ۴۶ آن یک سال بعد و در ۴ دی ۱۳۹۵ به تصویب رییس قوه قضاییه می‌رسد. قبل از پایان مدت سه سال آزمایشی قانون شورای حل اختلاف در ۲۲ بهمن ۱۳۹۸، مجلس بر اساس لایحه دو فوریتی دولت، قانون تمدید مهلت اجرای آزمایشی قانون شوراهای حل اختلاف را برای یک سال دیگر در یکم بهمن ۱۳۹۸ تصویب می‌کند. در نهایت، به موجب قانون بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور، مجلس مهلت اجرای آزمایشی این قانون را تا تاریخ انقضا در سال ۱۴۰۰ تمدید می‌کند.

مسائل و مشکلات حقوقی خود را با مشاوره حقوقی تلفنی بنیاد وکلا حل‌وفصل کنید؛ زیرا متخصصان حقوقی از آخرین قوانین و اصطلاحات آن باخبرند و در کوتاه‌ترین زمان ممکن بهترین راهکار قانونی را پیشنهاد می‌دهند.

 

حدود صلاحیت شورای حل اختلاف ۱۴۰۰

با توجه به تاریخچه شورای حل اختلاف که در بالا آمد حدود صلاحیت و اختیارات این شورا را بر اساس قانون مصوب سال ۱۳۹۴ و آیین‌نامه اجرایی مصوب سال ۱۳۹۵ بررسی می‌کنیم. طبق ماده ۸ قانون شورای حل اختلاف، وظیفه این شورا برقراری صلح و سازش میان طرفین دعواست. در همین ماده حدود صلاحیت شورا به صورت کلی بیان شده و جزئیات بیشتر در آیین‌نامه اجرایی آن آمده است.

۱. حل اختلاف اشخاص غیر دولتی

مطابق ماده ۱ قانون شورای حل اختلاف، وظیفه این شورا، حل اختلاف و برقراری صلح و سازش بین اشخاص حقیقی و حقوقی غیردولتی است. بنابراین اگر یک طرف دعوا، شخص حقوقی دولتی باشد، رسیدگی به آن در حدود صلاحیت شورای حل اختلاف نیست.

۲‌. حوزه صلاحیت محلی

شوراهای حل اختلاف به تدریج در شهرها و روستاها و بسته به نیاز تشکیل می‌شود. همچنین حوزه صلاحیت هر شورا منطبق با حوزه قضایی محل تشکیل آن و توسط رییس حوزه قضایی مربوط تعیین می‌گردد. طبق قانون، صلاحیت شوراهای حل اختلاف روستا که در روستا مستقر هستند صرفاً صلح و سازش است.

۳. رضایت طرفین برای رسیدگی در شورا

حل اختلاف در این شورا باید بر اساس تراضی طرفین برای رسیدگی به دعوا در آن شورا باشد. بر این اساس، اگر پرونده به درخواست یک طرف دعوا تشکیل شود، طرف دوم تا پایان جلسه اول رسیدگی می‌تواند عدم تمایل خود را نسبت به رسیدگی توسط شورا اعلام کند. در این صورت، شورا رسیدگی را متوقف، پرونده را بایگانی و طرفین را به مراجع صالح راهنمایی می‌کند. این عدم رضایت می‌تواند با حضور درخواست‌کننده یا وکیل دادگستری یا نماینده قانونی وی در شورا یا با درخواست کتبی او اعلام شود.

۴. رسیدگی به امور مدنی و حقوقی نه کیفری

طبق قانون، شورای حل اختلاف در همان اختیارات قانونی خودش، تنها در امور مدنی و حقوقی صلاحیت رسیدگی دارد. همچنین مجاز به صدور حکم شلاق و حبس نیست.

مشاوره آنلاین حقوقی بنیاد وکلا ، راه سریع و مطمئن برای بررسی پرونده‌های قضایی در حوزه  جرایم کیفری است.

۵. رسیدگی به جرایم قابل‌گذشت

رسیدگی به همه جرایم قابل گذشت، در حوزه صلاحیت شورای حل اختلاف است، البته مطابق جرایم قابل‌گذشتی که در قانون مجازات اسلامی یا قوانین موضوعه دیگر بیان شده است.

۶. رسیدگی به جنبه خصوصی جرایم غیرقابل‌گذشت

در جرایم غیرقابل‌گذشت، جنبه خصوصی آن قابل‌رسیدگی در شورای حل اختلاف است و البته رافع و مانع رسیدگی به جنبه عمومی آن جرایم و اقدام مدعی‌العموم نخواهد بود.

۷‌. دعاوی مالی اموال منقول نه غیر منقول تا نصاب معین

دعاوی مالی درباره اموال منقول، آن هم تا سقف ۲۰ (بیست) میلیون تومان، در شورای حل اختلاف رسیدگی می‌گردد. بنابراین دعاوی مالی اموال منقول بیش از این مبلغ یا مربوط به اموال غیرمنقول، مانند ملک و زمین، در حوزه صلاحیت این شورا نیست.

۸. تخلیه اماکن استیجاری بدون سرقفلی

شورای حل اختلاف در دعاوی مربوط به اجاره، تنها می‌تواند درباره تخلیه خود ملک استیجاری تصمیم بگیرد. همچنین صلاحیت رسیدگی به اجاره اماکن تجاری را که در آن سرقفلی یا حق کسب‌ و پیشه مطرح است ندارد.

۹. تعدیل اجاره‌بها

دعاوی تعدیل اجاره‌بها به شرطی که در رابطه با خود قرارداد اجاره اختلافی وجود نداشته باشد، به شورای حل اختلاف مربوط است.

۱۰. گواهی حصر وراثت

شورای حل اختلاف می‌تواند درباره صدور گواهی حصر وراثت، تحریر ترکه، مهر و موم ترکه و رفع آن به دعاوی رسیدگی کند.

۱۱. ادعای اعسار در احکام شورای حل اختلاف

اگر شورای حل اختلاف نسبت به اصل دعوایی رسیدگی و حکم صادر کند، در همان پرونده اگر شخص محکوم ادعای اعسار در پرداخت کند، صلاحیت رسیدگی دارد.

۱۲. دعاوی جهیزیه، مهریه و نفقه تا نصاب معین

دعاوی خانواده تنها در مورد جهیزیه، مهریه و نفقه و تا سقف ۲۰ (بیست) میلیون تومان، اگر مشمول ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده (مصوب ۱۳۹۱) نباشد، توسط شورای حل اختلاف رسیدگی می‌گردد.

 

۱۳. تأمین دلیل

تأمین دلیل یعنی دلایل و مدارکی را که جهت طرح دعوا به آنها نیاز است، تا زمان اقامه دعوا حفظ گردد. اکنون تقاضای تأمین دلیل از طریق شورای حل اختلاف محل صورت می‌گیرد نه دادگاه. همچنین برای صدور قرار تأمین دلیل، به تشکیل جلسه رسیدگی احتیاج نیست.

۱۴. برخی از جرائم تعزیری

جرایم تعزیری که در قانون برای آن مجازات نقدی درجه هشت (یعنی جریمه نقدی تا یک میلیون تومان) مشخص شده است قابل طرح و رسیدگی در شورای حل اختلاف است.

۱۵. دعاوی خارج از صلاحیت

وقتی از حدود صلاحیت شورای حل اختلاف صحبت می‌کنیم آنچه به تصریح قانون خارج از حوزه صلاحیت آن است نیز به حدود صلاحیت این شورا مربوط می‌شود. این دعاوی حتی با توافق و تراضی طرفین دعوا، در این شورا رسیدگی نمی‌گردد.

۱. اختلاف در اصل نکاح، طلاق، فسخ نکاح، رجوع در طلاق رجعی و نسب.

۲. اختلاف در اصل وقفیت، وصیت و تولیت.

۳. دعاوی مربوط به حجر و ورشکستگی.

۴. دعاوی راجع به اموال دولتی یا عمومی (اموال عمومی موضوع ماده ۳ قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۶).

۵. اموری که به موجب قوانین دیگر در صلاحیت مراجع اختصاصی یا مراجع قضایی غیر دادگستری است.

نکات حقوقی بیشتر در سایت بنیاد وکلا

در پایان یادداشت، به سه نکته حقوقی که به صلاحیت‌ شورای حل اختلاف ارتباط دارد و در قانون یا آیین‌نامه اجرایی آن آمده است توجه کنید.

۱. در کلیه دعاوی خانوادگی و سایر دعاوی مدنی و جرائم قابل‌گذشت، مرجع قضایی رسیدگی‌‏کننده به آنها می‌تواند با هدف صلح و سازش، این پرونده‌ها را فقط یک بار و برای مدت حداکثر سه ماه به شورای حل اختلاف ارجاع دهد.

۲. چنانچه برای مواردی که این شورا نسبت به آنها صلاحیت رسیدگی دارد، حکم قطعی صادر گشته است، این شورا به درخواست طرفین دعوا می‌تواند برای صلح و سازش اقدام کند.

۳. مراجع قضایی درباره دعاوی، درخواست‌ها و شکایاتی که در صلاحیت شورای حل اختلاف است، وظیفه ندارند و مراجعان را به شورای حل اختلاف هدایت می‌کنند.

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.